Biodiversiteit beschermen is ook inheemse gemeenschappen beschermen

Wie beschermt de biodiversiteit van Latijns-Amerika?

Biodiversiteit is de basis van het leven. Toch verdwijnen wereldwijd steeds meer planten- en diersoorten en worden natuurlijke ecosystemen ernstig aangetast. De gevolgen daarvan zijn niet voor iedereen hetzelfde. Vooral inheemse gemeenschappen en volkeren behoren tot de groepen die het meest kwetsbaar zijn.

Latijns-Amerika behoort tot de meest biodiverse regio’s ter wereld. Landen als Brazilië, Colombia, Ecuador, Mexico, Peru en Venezuela herbergen een uitzonderlijke rijkdom aan planten, dieren, micro-organismen en ecosystemen.

Maar deze natuurlijke rijkdom staat steeds meer onder druk.

Wanneer de natuur verdwijnt

De bosbranden in Brazilië hebben wereldwijd alarm geslagen. Brazilië is een van de belangrijkste megadiverse landen ter wereld en de Amazone vormt een uniek ecosysteem waarvan miljoenen mensen en talloze diersoorten afhankelijk zijn.

Wanneer bossen verdwijnen door branden, gaan niet alleen bomen verloren. Ook dieren, planten, micro-organismen, schimmels en korstmossen verdwijnen. Voor inheemse gemeenschappen betekent dit bovendien het verlies van voedsel, natuurlijke hulpbronnen, leefgebied en een deel van hun culturele identiteit.

Daarmee groeit ook het risico op armoede en gedwongen verplaatsing.

Op momenten van grote natuurrampen ontstaat wereldwijd aandacht voor de noodzaak om deze gebieden te beschermen. Maar wanneer de beelden uit het nieuws verdwijnen, wordt het vaak opnieuw stil.

Natuurlijke gebieden onder druk

Bosbranden zijn niet de enige bedreiging. Grote multinationale ondernemingen zoeken voortdurend naar gebieden waar mineralen, aardolie en andere grondstoffen kunnen worden gewonnen. Hierdoor komen gebieden die eeuwenlang relatief onaangetast zijn gebleven steeds meer onder druk te staan.

Veel van deze gebieden zijn officieel beschermde natuurgebieden. Tegelijkertijd zijn het vaak ook de traditionele leefgebieden van inheemse volkeren, waaronder gemeenschappen die bewust in afzondering leven en voor hun voortbestaan volledig afhankelijk zijn van hun natuurlijke omgeving.

Voor hen is de Amazone niet alleen een bos. Het is hun thuis, hun voedselbron, hun geschiedenis en hun toekomst.

Bescherming vraagt internationale verantwoordelijkheid

Een belangrijke vorm van internationale bescherming wordt geboden door UNESCO via de Werelderfgoedlijst. Gebieden die deze status krijgen, ontvangen internationale erkenning en vallen onder een kader dat gericht is op behoud en bescherming.

Maar veel waardevolle gebieden en gemeenschappen vallen buiten dergelijke internationale beschermingsmechanismen. Hun toekomst blijft daardoor kwetsbaar.

Daarom is bescherming van biodiversiteit niet alleen een milieukwestie. Het is ook een kwestie van mensenrechten, cultuur, waardigheid en rechtvaardigheid.

Wie beschermt de biodiversiteit?

Vaak zijn het juist de inheemse gemeenschappen zelf die een belangrijke rol spelen in het beschermen van hun leefomgeving.

Hun kennis over planten, dieren, water, landbouw en ecosystemen is gedurende vele generaties opgebouwd. Hun cultuur en identiteit zijn nauw verbonden met de natuur waarin zij leven.

Het beschermen van biodiversiteit betekent daarom ook het erkennen en beschermen van de kennis, cultuur en rechten van inheemse volkeren.

Wanneer hun territoria worden binnengedrongen, proberen gemeenschappen zich daartegen te verdedigen. Inheemse leiders die opkomen voor hun land en hun volk worden daarbij soms bedreigd of zelfs vermoord. Te vaak blijft gerechtigheid uit.

Het recht om zelf te kiezen

Ook geïsoleerd levende inheemse gemeenschappen worden bedreigd door invloeden van buitenaf.

Deze gemeenschappen hebben er bewust voor gekozen om zonder contact met de moderne samenleving te leven. Zij beschermen hun vrijheid en hun eigen manier van leven. Contact met mensen van buitenaf kan bovendien ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen, omdat zij mogelijk geen weerstand hebben tegen bepaalde infectieziekten.

Hun keuze verdient respect.

Het beschermen van deze gemeenschappen betekent daarom ook dat hun recht op hun territorium, hun autonomie en hun gekozen levenswijze wordt gerespecteerd.

Luisteren naar de stem van inheemse volkeren

In landen als Colombia, Brazilië en Ecuador vragen inheemse leiders hun regeringen om dialoog, bescherming en erkenning van hun rechten.

Hun boodschap is duidelijk: de bescherming van de natuur kan niet los worden gezien van de bescherming van de mensen die al generaties lang voor deze natuur zorgen.

Biodiversiteit beschermen betekent niet alleen bossen, rivieren en dieren beschermen. Het betekent ook luisteren naar de mensen die deze ecosystemen kennen, bewonen en beschermen.

Van generatie op generatie

Deze Andesvrouw waakt over het land dat zij van haar grootouders heeft geërfd. De kennis, liefde en verantwoordelijkheid om het land te beschermen worden van generatie op generatie doorgegeven.

Bij Help de Andes geloven we dat deze kennis en verbondenheid met de natuur waardevol zijn voor de toekomst van ons allemaal.